Wie vorige week op PromZ.nl het artikel las over toegankelijke technologie binnen slimme PBM’s, kent het voorbeeld van NFC (Near Field Communication): een kleine toevoeging in werkkleding die in de praktijk veel kan betekenen. En natuurlijk, veiligheidsschoenen, high visibility jassen en stevige werkbroeken kennen we allemaal wel.
Maar werkkleding krijgt er steeds vaker iets nieuws bij. Niet alleen slimmer, maar ook ondersteunender. Exoskeletten doen namelijk steeds vaker hun intrede op de werkvloer en worden in toenemende mate gezien als aanvulling op bestaande beschermingsmiddelen.
Minder belasting
Aandoeningen aan het bewegingsapparaat (MSD’s) behoren nog altijd tot de belangrijkste oorzaken van ziekteverzuim. Vooral rug, schouders en knieën krijgen het zwaar te verduren bij repetitieve handelingen, tillen of langdurig werken in dezelfde houding.
Exoskeletten zijn ontwikkeld om deze belasting te verlagen. Ze bieden externe ondersteuning aan spieren en gewrichten tijdens fysieke taken. Onderzoek laat zien dat spieractivatie – gemeten via elektromyografie (EMG) in veel gevallen afneemt bij gebruik van een exoskelet. Dat wijst op een lagere fysieke inspanning en mogelijk minder overbelasting op de lange termijn.
Tegelijkertijd is het belangrijk om te benadrukken dat een groot deel van de wetenschappelijke studies nog in laboratoriumomstandigheden plaatsvindt. Slechts een beperkt percentage van de onderzochte systemen is uitgebreid getest in echte industriële omgevingen.
Drie soorten exoskeletten
Exoskeletten voor beroepsmatig gebruik zijn meestal in te delen in drie typen. Passieve exoskeletten werken zonder motoren en gebruiken mechanische oplossingen zoals veren of slimme constructies – om het lichaam te ondersteunen. Actieve exoskeletten bevatten aangedreven onderdelen die extra kracht leveren tijdens bewegingen. Daarnaast zijn er hybride exoskeletten, die beide principes combineren.
In de metaalindustrie worden vooral rug- en schouderexoskeletten ingezet bij werkzaamheden zoals lassen, slijpen en bovenhands werken. Ze bieden ondersteuning bij langdurige of intense belasting, waardoor medewerkers minder snel vermoeid raken en fysiek zware houdingen beter kunnen volhouden.
Eerst testen
Een exoskelet kan helpen om het lichaam minder te belasten, maar dat lukt alleen als het in de praktijk goed werkt. Je kunt het niet zomaar uitdelen en hopen dat het vanzelf goed gaat. Het moet passen bij het werk én bij de persoon die het draagt.
EU-OSHA zegt ook dat exoskeletten voordelen kunnen geven, maar dat je eerst goed moet kijken naar de werksituatie en mogelijke risico’s. Belangrijk zijn vooral of het comfortabel zit, of je goed kunt blijven bewegen, hoe lang je het draagt en of iedereen duidelijke uitleg krijgt. Als het onhandig zit of niet fijn werkt, dan dragen mensen het niet en heb je er uiteindelijk weinig aan.
Strategische keuze in krappe arbeidsmarkt
In sectoren zoals de metaalindustrie speelt daarnaast het tekort aan geschoolde arbeidskrachten een rol. Exoskeletten worden steeds vaker gezien als investering in duurzame inzetbaarheid. Ze kunnen bijdragen aan het langer gezond en productief houden van medewerkers, met name bij fysiek zware beroepen.
De technologie ontwikkelt zich snel en wordt steeds toegankelijker. Wat begon als niche-innovatie, groeit uit tot een serieuze aanvulling op het bestaande veiligheidsbeleid.
Exoskeletten voegen een extra laag ondersteuning toe. Daarmee worden ze stap voor stap onderdeel van het bredere veiligheids- en werkledingsconcept binnen moderne industriële omgevingen.